Seria praktyczna ArCADia BIM 15, INSTALACJE WENTYLACYJNE | Część 2 z 5

Kanały wyznaczają przebieg instalacji wentylacyjnej w modelu ArCADia. Podczas rysowania określasz ich wymiary, materiał, wysokość montażu oraz sposób połączenia. Dane te są później wykorzystywane w obliczeniach i zestawieniach. W tej części pokazujemy, jak rysować kanały sztywne, odcinki pionowe i połączenia elastyczne oraz jak sprawdzać parametry, których nie widać bezpośrednio na rzucie.

Do modelowania tras, przekrojów i połączeń wykorzystujemy moduł ArCADia INSTALACJE WENTYLACYJNE oraz narzędzia środowiska ArCADia BIM 15.

Przygotuj trasę zanim wskażesz pierwszy punkt

Przed rozpoczęciem rysowania kanałów określ położenie centrali, czerpni, wyrzutni oraz elementów końcowych instalacji. Wielkość kanału zależy od ilości przepływającego przez niego powietrza. W przykładowej strefie z części pierwszej całkowity nawiew wynosi 390 m³/h, jednak w kolejnych odgałęzieniach przepływ jest mniejszy. Dlatego wymiary kanałów należy dobierać odpowiednio do ich położenia w instalacji.

Przed rysowaniem sprawdź w Menadżerze projektu, który budynek i kondygnacja są aktywne. Wysokość montażu kanału jest określana względem aktywnej kondygnacji. Oznacza to, że ta sama wartość wpisana na parterze i na piętrze odpowiada innej wysokości w budynku. Przebieg instalacji możesz ustalić na rzucie, ale ilość dostępnego miejsca najlepiej sprawdzić również w przekroju lub widoku 3D.

Planując trasę, pamiętaj, że kanał zajmuje więcej miejsca niż wynika to z jego wymiarów wewnętrznych. Trzeba uwzględnić również jego wymiary zewnętrzne, izolację oraz miejsce potrzebne na połączenia i montaż. Zwróć też uwagę na elementy budynku, których nie ma w modelu. Jeśli na przykład nie została zamodelowana belka lub sufit, brak tych elementów na ekranie nie oznacza, że w rzeczywistości jest tam wolne miejsce.

Wstawianie kanału sztywnego

Na wstążce Wentylacja wybierz polecenie Kanał sztywny. Przed rozpoczęciem rysowania wybierz system instalacji i ustaw poziom montażu kanału. Następnie we właściwościach określ materiał oraz kształt kanału: okrągły, prostokątny lub owalny. Dla kanału okrągłego podaj średnicę wewnętrzną, a dla pozostałych odpowiednie wymiary wewnętrzne.

Po wskazaniu punktu początkowego możesz określić parametry końca odcinka, m.in. ustawić jego spadek lub rozpocząć prowadzenie kanału pionowo. Nie musisz przy tym kończyć rysowania całej trasy. Wskazując kolejne punkty, określasz dalszy przebieg kanału. Przy zmianie kierunku program może automatycznie wstawiać odpowiednie kształtki. Ich rodzaj zależy od ustawień projektu.

Jeśli chcesz połączyć kanał z istniejącym elementem instalacji, włącz wykrywanie elementów. Aby dopasować przekrój i system kanału do tego elementu, wybierz opcję „Pobierz parametry króćca z elementu”. Jeśli kanał ma być prowadzony na tym samym poziomie, przy poziomie montażu włącz również opcję „Pobierz z elementu”.

Po wskazaniu połączenia sprawdź pobrane wartości. Program może zastąpić nimi parametry ustawione wcześniej, przed rozpoczęciem rysowania kanału.

Wstępna kontrola prędkości podczas rysowania

W oknie kanału możesz wpisać przewidywany przepływ powietrza i sprawdzić odpowiadającą mu prędkość. Pozwala to wstępnie ocenić wybrany przekrój. Jest to jednak tylko kontrola pomocnicza. Docelowe przepływy w poszczególnych odcinkach program wyznacza na podstawie ilości powietrza określonych dla nawiewników i wywiewników.

W przykładzie szkoleniowym przez kanał główny przepływa 390 m³/h powietrza. Dla kanału prostokątnego o wymiarach wewnętrznych 400 × 150 mm prędkość wynosi około 1,81 m/s. Przy tym samym przepływie zastosowanie kanału okrągłego o średnicy wewnętrznej 200 mm zwiększa prędkość do około 3,45 m/s.

Przykład pokazuje, jak wielkość i kształt kanału wpływają na prędkość przepływu powietrza. Nie oznacza to jednak, że podane przekroje będą odpowiednie dla każdej instalacji. Przy ich doborze uwzględnij również opory przepływu, hałas, ilość dostępnego miejsca i zastosowane kształtki. Jeśli w instalacji występują kanały o różnych kształtach lub wymiarach, zaplanuj również odpowiednie przejścia między nimi.

Podgląd wymiaru, przepływu i prędkości podczas rysowania. Liczby na oryginalnym zrzucie są przykładem z Pomoc do programua, niezależnym od ćwiczenia 390 m³/h. Pomoc do programu, rysunek 186.

Odsunięcie równoległe i prowadzenie przy ścianie

Funkcja „Odsunięcie równoległe” ułatwia prowadzenie kanału równolegle do istniejącego elementu, np. ściany. Po jej włączeniu podaj odległość i kierunek odsunięcia. Zanim narysujesz dłuższy odcinek, sprawdź na krótkim fragmencie, jak ustawiona odległość odnosi się do osi i zewnętrznego obrysu kanału.

Samo odsunięcie osi nie potwierdza, że kanał zmieści się w dostępnym miejscu. Kanał o szerokości 400 mm zajmuje po 200 mm po obu stronach osi, jeszcze przed doliczeniem grubości ścianki i izolacji. Uwzględnienie pełnego wymiaru pozwala uniknąć kolizji przy prowadzeniu kanału blisko ściany.

Poziom osi to inne miejsce niż góra kanału

We właściwościach kanału sztywnego poziom montażu jest podawany dla osi początku i końca. Jeśli oś prostokątnego kanału o wysokości wewnętrznej 150 mm znajduje się 260 cm nad poziomem kondygnacji, jego wewnętrzna górna krawędź znajduje się na wysokości 267,5 cm. Zewnętrzny obrys leży jeszcze wyżej o grubość ścianki i izolację. Dolną krawędź wyznacza się w taki sam sposób.

Przy sprawdzaniu, czy kanał zmieści się pod belką lub innym elementem konstrukcyjnym, nie wystarczy porównać wysokości osi kanału z dolną krawędzią przeszkody. Trzeba uwzględnić cały zewnętrzny wymiar kanału. Zwróć również uwagę na jednostki: poziom montażu kanału jest podawany w centymetrach, a wymiary przekroju w milimetrach.

Jeśli początek i koniec kanału znajdują się na różnych poziomach, jego rzeczywista długość jest większa niż długość widoczna na rzucie. Obie wartości są dostępne we właściwościach. Ich porównanie pomaga wykryć niezamierzony spadek. W instalacji wentylacyjnej spadek należy stosować tylko wtedy, gdy wynika to z przyjętego rozwiązania projektowego.

Przejście w pion i prowadzenie między kondygnacjami

Podczas rysowania kanału poziomego możesz wybrać opcję „Wstaw pionowy odcinek” i podać poziom jego końca. Możesz też użyć oddzielnego polecenia kanału pionowego. Program pozwala pobrać poziom z kondygnacji powyżej lub poniżej, a po wstawieniu pionu zmienić położenie jego końców.

W oknie rozciągania określ położenie dolnego i górnego króćca. Możesz użyć rzędnych względem budynku albo poziomów montażu na wybranych kondygnacjach. Stosuj jeden, świadomie wybrany sposób odniesienia i sprawdź oba końce kanału na przekroju. Wysokości kondygnacji muszą odpowiadać rzeczywistemu modelowi.

Kanał elastyczny wymaga kontroli rzeczywistego przebiegu

Kanał elastyczny można zastosować przy końcowym połączeniu z urządzeniem lub nawiewnikiem, jeśli przewiduje to projekt. Narysuj go za pomocą co najmniej trzech punktów, aby odwzorować planowany przebieg. Punkty możesz później dodawać, usuwać i przesuwać, a dla wybranego punktu ustawić inną wysokość.

Rysując połączenie elastyczne, odwzoruj jego planowany przebieg. Nie zastępuj nim długiego odcinka kanału sztywnego bez sprawdzenia takiego rozwiązania. Długość, zagięcia i sposób montażu wpływają na pracę przewodu. Dopuszczalne warunki montażu sprawdź w dokumentacji wybranego produktu.

W Opcjach projektu, w zakładce Ogólne, możesz określić maksymalną długość kanału elastycznego. Po wykonaniu obliczeń program sprawdza, czy zaprojektowane kanały nie przekraczają ustawionej wartości. Limit ten należy ustawić zgodnie z założeniami projektu oraz parametrami zastosowanych elementów.

Parametry materiału i połączeń

We właściwościach kanału określ materiał, grubość ścianki, chropowatość i rodzaj połączeń. Chropowatość jest wykorzystywana w obliczeniach oporów przepływu. Sama nazwa materiału lub opis handlowy nie wystarczą, jeśli pozostałe parametry są przypadkowe. Dane biblioteczne sprawdź dla przyjętego rozwiązania.

Program rozróżnia połączenia zerowe, mufowe, nyplowe i kołnierzowe. Wybierz typ odpowiadający rzeczywistemu sposobowi montażu. Dla kanału izolowanego uzupełnij również właściwości izolacji. Dane te porządkują model i dokumentację, ale nie zastępują obliczeń cieplnych całej instalacji.

Dlaczego kanał wraca na poprzednią wysokość

Jeśli chcesz poprowadzić kanał na innym poziomie, wyłącz opcję „Pobierz z elementu”. W przeciwnym razie program może ponownie przejąć wysokość istniejącego obiektu. Pobieranie parametrów króćca pozostaw włączone tylko w zakresie potrzebnym do wykonania planowanego połączenia.

Wskaż przyłącze początkowe, sprawdź pobrany przekrój, wpisz docelowy poziom i zaprojektuj przejście pionowe. Przed zatwierdzeniem obejrzyj podgląd. Następnie sprawdź poziomy początku i końca we właściwościach oraz w widoku 3D. Jeśli koniec kanału nadal znajduje się na starej wysokości, sprawdź ustawienia pobierania poziomu zamiast poprawiać trasę przypadkowymi punktami.

Wysokość kanału i wysokość centrali

Poziom montażu kanału jest określany dla jego osi, natomiast poziom centrali odnosi się do punktu bazowego urządzenia. Dlatego wpisanie tej samej wartości dla obu obiektów nie gwarantuje zgodnego położenia przyłączy. W urządzeniu podwieszanym wysokość króćca zależy od poziomu wstawienia centrali oraz lokalnego położenia króćca w jej modelu.

Jeśli punkt bazowy centrali znajduje się na poziomie 250 cm, a środek króćca jest położony 20 cm wyżej, oś podłączanego kanału powinna znaleźć się na poziomie 270 cm. Jest to przykład zależności geometrycznej. Rzeczywiste wartości odczytaj z użytego typu urządzenia i jego edytora połączeń. Przy obiektach fizycznych sprawdź również wybrany uchwyt wstawienia.

Kanał elastyczny: ułatwienie rysowania i ograniczenia trasy

Krótkie podejście do nawiewnika można wykonać kanałem elastycznym. Jeśli tryb ORTO ogranicza wskazywanie punktów do kierunków prostopadłych, wyłącz go na czas rysowania swobodnej trasy. Wykrywanie elementów i pobieranie parametrów króćca działają niezależnie od trybu ORTO i mogą nadal być potrzebne do połączenia końców.

Po narysowaniu sprawdź rzeczywistą długość kanału, wysokości punktów oraz dopuszczalny przebieg zgodnie z danymi produktu. Nie oceniaj długości wyłącznie na rzucie. Kanał elastyczny i krótkie połączenie elastyczne przy urządzeniu pełnią różne funkcje. Wybierz właściwy element i opisz go zgodnie z zastosowanym rozwiązaniem.

Ćwiczenie kontrolne

Narysuj kanał z osią na poziomie 260 cm, a następnie przeprowadź go na poziom 275 cm. Przed wpisaniem nowej wartości wyłącz pobieranie starego poziomu i wykonaj rzeczywiste przejście pionowe. Sprawdź położenie osi, zewnętrzny obrys z izolacją oraz połączenia po obu stronach. Ćwiczenie jest zakończone, gdy trasa jest poprawna w przestrzeni, a nie tylko na rzucie.

Kontrola gotowej trasy

• Sprawdź kondygnację oraz poziomy początku i końca każdego nietypowego odcinka.
• Porównaj obrys zewnętrzny z dostępną przestrzenią, uwzględniając izolację.
• Potwierdź system i przekrój po użyciu pobierania parametrów.
• Oceń długości i zagięcia kanałów elastycznych.
• Uruchom sprawdzenie instalacji, aby wykryć brak połączenia, którego nie widać na rzucie.

W trzeciej części zajmiemy się kształtkami: wyborem sposobu wstawiania, kontrolą króćców oraz połączeniami, które mają znaczenie dla geometrii i strat ciśnienia.

Więcej informacji o narzędziach modelowania zawiera strona ArCADia INSTALACJE WENTYLACYJNE w INTERsoft. Uporządkowany model kanałów pozwala przejść od rysunku do kontroli obliczeniowej bez ponownego opisywania całej sieci.

Zobacz opis modułu i jego możliwości w ofercie INTERsoft lub przejdź do pobrania wersji demonstracyjnej.

Materiały źródłowe

Pomoc ArCADia INSTALACJE WENTYLACYJNE, funkcje ArCADia BIM 15: systemy, elementy instalacji, obiekty BIM, edycja, diagnostyka i obliczenia. Zrzuty pochodzą z tej pomocy. Schematy i ćwiczenia liczbowe są przykładami szkoleniowymi.